Burada belirleyici olan çocuğun yaşı, hangi sesi nasıl ürettiği ve hatanın kalıcı olup olmadığıdır.

Sesler her yaşta doğru çıkmak zorunda mı?

Hayır. Türkçede seslerin edinimi basamaklıdır:

• /k, g/ → genellikle 3–4 yaş civarında edinilir

• /r/ → en geç edinilen seslerden biridir, 5–6 yaşa kadar gecikmeler görülebilir

Bu nedenle:

• 3 yaşındaki bir çocuğun /r/ sesini “y” gibi söylemesi gelişimsel olabilir

• Ancak 5 yaş sonrası hâlâ aynı hata varsa, kendiliğinden düzelme ihtimali düşer

Ne zaman “bekleyebiliriz”, ne zaman “değerlendirmeliyiz”?

???? Gelişimsel (beklenebilir) durumlar

• Yaşa uygun bir ses hatası varsa

• Çocuk sesi bazen doğru, bazen yanlış çıkarıyorsa

• Hata zamanla azalıyorsa

???? Mutlaka değerlendirilmesi gereken durumlar

• Ses hatası yaş sınırını geçmişse

• Aynı ses her zaman yanlış çıkıyorsa (ör. /k/ → t)

• Çocuğun konuşması anlaşılmıyorsa

• Hata, çocuğun iletişimden kaçınmasına neden oluyorsa

“Zamanla düzelir” dediğimizde neyi kaçırabiliriz?

• Yanlış ses üretimi alışkanlığa dönüşebilir

• Okuma-yazma döneminde harf–ses karışıklıkları görülebilir

• Çocuk yanlış modeli pekiştirerek kullanmaya devam edebilir

Bu nedenle 4–5 yaş sonrası devam eden ses hatalarında
???? “Beklemek” yerine değerlendirmek daha güvenlidir.

Dil ve Konuşma Terapisi ne yapar?

• Hatanın gelişimsel mi, fonolojik mi, artikülasyon temelli mi olduğunu ayırt eder

• Gerekliyse oyun temelli, kısa ve hedefe yönelik bir terapi planı oluşturur

• Aileye evde nasıl destek olunacağını öğretir

Özet

✔ Her ses hatası terapi gerektirmez
❌ Ama her ses hatası “nasıl olsa düzelir” diye beklenmemelidir

???? Yaşa uygun değilse veya kalıcıysa → değerlendirme şarttır.